Business registration ng small-time entrepreneurs pinadali ng DTI at BIR

Hindi lamang hassle-free kundi mas simple na ang pagpaparehistro ng negosyo. Ito ang layunin ng nilagdaang  kasunduan sa pagitan ng Bureau of Internal Revenue (BIR)  at Department of Trade and Industry (DTI) kamakailan. 

Ayon kay Trade Secretary Ramon Lopez, makatutulong ang kanilang nilagdaang memorandum of agreement (MOA) upang ma-convert ang may isang milyong underground o ‘di pormal na negosyante bilang legal na kabahagi ng ekonomiya ng bansa.  

“We are, in effect, encouraging more registration of MSMEs with the hope that they will really be part of the economic system and would help them access loans and gain more market access,” ani Lopez sa press kamakailan.

“This is in pursuit of the mandate of the President and this administration to be conscious and aware of the needs of the business community,” pahayag naman ni BIR commissioner Caesar Dulay.

Sa makalumang paraan ng pagrerehistro ng negosyo ay magkahiwalay na proseso ang paglalakad ng business registration sa DTI at tax application sa BIR ng micro, small at medium enterprises (MSME). Bagay na maaaring inaayawan gawin ng maliliit na negosyante at dahilan din kung bakit marami ang pinipiling ‘wag na lamang magparehistro. 

Sa ilalim ng administrasyon ni dating Pangulong Benigno Aquino III noon ay nailunsad ang  Philippine Business Registry (PBR) machine ng DTI na isang paraan upang mapag-isa at mapabilis ang pagpoproseso ng mga pagrerehistro sa loob ng 30 minuto.  Kasama na rito ang pag-apply ng Tax Identification Number (TIN) at pagpapamiyembro sa Social Security System (SSS), Philippine Health Insurance Corp. (PhilHealth) at Home Development Mutual Fund (PagIBIG).

Sa ilalim naman ng pamahalaan ni Pangulong Rodrigo Duterte ay nabuo ang kasunduan sa pagitan ng DTI at BIR para magkakaroon ng konektadong sistema ang kanilang talaan para mapasimple at mas mapabilis ang pagpoproseo ng mga aplikante.

Ayon pa kay Trade Secretary Lopez, umaasa sila na ito ang hudyat ng pagdami ng legal na negosyante sa bansa partikular na ang kabilang sa MSMEs.  Daan na rin umano ito  para makamit ng maliliit na negosyante ang iba’t ibang benepisyo at pribelihiyo.  Ilan na rito ang pagiging kwalipikado sa pagkuha ng loans at mga programa ng gobyerno.

Sa mas pinasimpleng mga hakbang sa pagpaparehistro ng DTI at BIR, makakapag-isyu ng pareho ang dalawang ahensya ng TIN sa pamamagitan ng electronic registration o eReg  ng PBR. Ito ay dahil  kapwa ang mga ito naka-link sa PBR system.  Dahil din dito ay makakapagbigay agad ang DTI ng listahan ng mga narehistrong negosyo sa BIR.

May kakayahan na rin ang BIR na magpoproseso ng pagrehistro ng bagong negosyo, permit na may kinalaman sa secondary registration na may kinalaman sa book of accounts at paglalabas ng permit at Certificate of Registration (COR), at iba pang requirements. Dagdag pa rito ang kasiguraduhan na maaari rin na makapagbigay ng dokumento sa kliyente ng DTI.

Ang MSMEs ay ang mga negosyo na ang halaga ng kanilang assets ay nasa pagitan ng Php3 milyon hanggang Php100 milyon at mayroong humigit-kumulang sa 200 empleyado.

Signs and behavior: The makings of a good entrepreneur

Sa pagbubukas ng ASEAN integration sa bansa, nangangahulugan ito ng mas maraming oportunidad para mapanatiling maganda ang estado ng ekonomiya, mas maraming trabaho para sa mga Pinoy, mas malagong industriya ng pagnenegosyo para sa mga lokal na negosyante at pagkakataong magkaroon ng magandang kooperasyon sa mga foreign investors/brands.

Isang magandang pagkakataon nga naman ito para sa mga Pinoy na simulan ang pinapangarap na negosyo. Sa kabila ng magandang pagkakataong ipinapangako ng pagkakaroon ng sariling negosyo, hindi magiging madali ang pagsisimula nito. Ang pagnenegosyo ay ‘di gaya ng day job na buwan-buwan ay may sigurado kang sahod, may ginagawa ka mang trabaho o wala.

Nariyan ang ilang mga aspeto na kailangang ikunsidera at pag-isipan ng mabuti, gaya na lang ng karanasan, kaalaman o pagkadalubhasa tungkol sa produkto o serbisyo na balak gawing negosyo; target market/location, at kung may sapat ba o higit pang pangangailangan ng naturang serbisyo sa mga mamimili sa isang partikular na lokasyon; estado ng ekonomiya at ng partikular na industriyang gustong pasukin; capital/total project costs; rules and regulation compliance; return on investment (ROI); competition; technology; manpower; contingency plan; stress level; time factor, at marami pang iba.

Maliban sa mga mahahalagang kunsiderasyon sa pagnenegosyo, kailangan din pag-aralan kung may taglay ka ba na katangian ng isang mabuti at responsableng negosyante. Suriin muna ang sarili at obserbahan ang iyong mga kilos, paraan ng pakikitungo sa mga tao – empleyado man o kasosyo, mga matibay mong paniniwala, prinsipyo, pagtingin sa mga iba’t ibang bagay, at mga pag-uugali.

Ika nga nila, hindi para sa lahat ang pagnenegosyo,‘di dahil may naisip kang orihinal na ideya o kaya naman dahil lang ipapamana sa iyo ang negosyo ng mga magulang mo ay may abilidad o siguradong magiging matagumpay ka na. Sa negosyo, walang shortcut, walang kasiguruhan, maraming risks at possible failures, kailangan masusing pinag-aaralan at pinaghahandaan ang mga posibleng mangyari. Bagaman, magkakaiba pa rin ang iba’t ibang negosyante, mayroon silang mga ilang pare-parehong katangian gaya na lang ng sumusunod:

Problem solver / fearless. Hindi ka kampante sa kasalukuyang estado ng mga bagay. Iniisip mo lagi ang rason sa likod ng mga ginagawa ng tao, kung may magagawa ka bang aksyon para mas mapabuti ang mga gawaing ito. Hindi ka takot harapin ang mga pagsubok.

Self-confident / self-starter. Tiwala ka sa sarili mo at alam mo kung paano dalhin ito. Positibo ka sa mga bagay at sa hinaharap.

Unpredictable / outsider. Alam mo na madaling magbago ang mga sitwasyon at bukas ka na umayon sa mga ito kung sakali. Opinionated ka rin bagaman ‘di sa lahat ng pagkakataon ay tama ka, minsan ‘di rin makatotohanan ang mga ideya mo, at may pagka-demanding ka.

Competitive but willing to lose. Matibay ang loob mo, ‘di ka basta sumusuko pero marunong ka tumanggap ng kamalian o hindi magandang resulta. Alam mo na may mas maganda ka pang magagawa sa susunod.

Passionate / determined. Determinado ka at alam mo na ang ginagawa mo ay passion mo talaga, at ito ang laging nagtutulak sa’yo para magpatuloy. Isa kang masipag na researcher dahil alam mong ‘di sapat ang isang magandang ideya. Inaalam mo kung ang serbisyo/produkto ba ay makakatugon sa pangangailangan ng mga mamimili. Minsan, kahit imposible ay hinahamon mo.

Logical thinker / visionary. Malawak ang imahinasyon mo para ayusin at pagbutihin ang kasalukuyang sitwasyon. Bagaman, minsan, kakaiba ang mga ideya mo pero nangingibabaw pa rin ang pagiging makatwiran mo sa mga desisyon. Marunong kang tumingin ng oportunidad sa iba’t ibang bagay na hindi madalas nakikita ng iba.

People-person. Simpatiko at makarisma ka, magaling kang makitungo sa iba’t ibang klase ng tao at naiuugnay mo rin sila sa isa’t isa, marunong kang mamili ng mga de-kalidad na tao, masaya kang makihalubilo sa isang grupo, marunong ka rin humingi ng payo mula sa iba at magbigay tiwala sa iba dahil alam mong hindi lahat ay kaya mong gawin.

In control. Gusto mo ang pagiging hands-on at nakikita mo kung paano gawin ang mga trabaho. Hindi mahalaga sa’yo ang mga batas kung hindi naman mabisa at babaguhin mo ang mga ito kung kailangan. Ayaw mo ng pinamumunuhan ka ng autoridad ng iba mula sa mga boss na walang pagpapahalaga sa’yo at maaaring sirain ang propesyon sa isa mong pagkakamali.

High regard to life skills – Maraming mga bagay ang mas mahalaga kaysa sa pera para sa’yo, isa na dito ang oras at kakayahang ibinubuhos mo sa negosyo. Minsan, kahit mas marami ka pang ibinigay na oras kaysa sa kinita mo ay ayos lang. Para sa’yo, mas may halaga ang mga kasanayan na natutuhan mo sa buhay, sa mga kasamahan mo, at sa pag-nenegosyo kaysa pera.