Paraan kung paanong hindi ka maloko ng mga scammers

Ni MJ Gonzales

Masaya ang Pasko dahil ito ay panahon ng bigayan ng regalo at pati ng bonus sa mga empleyado.  Subalit, isa rin ito sa mga panahon na maraming nagnanakaw, nanlalamang o nanloloko sa kanilang kapwa. Alam mo bang maaari rin na ikaw mismo ang pumapayag na maloko ka? Iyan ay kung hindi ka magiging maingat, mapagmatyag, at maalam sa mga modus operandi ng mga kawatan.

Suriin ang tao o kumpanya bago ka maglabas ng pera.  Ito ang pinakaunang dapat gawin sa investing o anumang usapan na naeengganyo ang isang tao. Mayroong iba na hindi na ginagawa ang hakbang na ito kung interesado na sa sinasabi ng ka-transaksyon nila.

Huwag mo silang gayahin. Hindi masama ang saliksikin ang pagkakakilanlan ng isang tao o  kumpanya para sa iyong proteksyon. Mabuti na ang umalpas ang isang oportunidad na hindi mo naman talaga alam kaysa maloko ka nang matindi.

Sa ngayon nga ay madali na ang makakalap ng impormasyon na dapat mong malaman. Kung sa recruiter ay may tala ang Philippine Overseas Employment Administration (POEA)  ng kanilang mga lisensyadong ahensya, ganoon din sa mga negosyong rehistrado sa Department of Trade and Industry (DTI)  at Securities and Exchange Commission (SEC).  Gawin mo rin ang pagsusuri sa agent ng real estate property, insurance, at iba pang investments bago mo pasukin.

Alamin ang trend ng scamming scheme ngayon. Kung inaakala mo na fashion at teknolohiya lamang ang pabago-bago ng uso ay nagkakamali ka. Pati ang mga scammer ay patuloy din na gumagawa ng paraan para makapanloko ng kapwa, ito man ay online o offline.

Katunayan ang social media sites gaya ng  Facebook ay hindi na lamang paraan para sa komunikasyon, ito na rin ay kasangkapan para makapanloko. Tandaan din na sa dali na makagawa ng social media accounts ay maaaring nagtatago ng totoong persona ang iyong kausap.

Humingi ng patunay gaya ng resibo, kontrata, at iba pang dokumento.  Bukod sa para malaman kung nagbabayad ng buwis ang iyong ka-transakyon, kung humihingi ka ng resibo ay malalaman mo rin dito kung siya ay sa rehistrado sa kanyang ginagawa.  Ang lehitimong negosyo o ahente ay makakapag-isyu ng rehistradong resibo na may TIN o Tax Identification Number nila.  Kaya kung walang maibibigay sa iyo na resibo ay doon pa lang ay magdalawang-isip ka na.  

Sa ibang transaksyon na wala kang makuhang resibo, gumawa dapat nng kasulatan na pirmado at naka-notaryo. Para kung anuman ang mangyari ay may pagkakataon kang maghabol. Dagdag punto rin pagdating sa kontrata ay huwag kaligtaan o tamarin na basahin ito. Baka hindi mo alam ay ginagawa mong legal na pala ang panloloko sa iyo.

4. Huwag mong papasukin ang investment o transakyon ng wala kang kaalam-alam.  Ang isang paraan para makaengganyo ang isang scammer ay kunin ang loob ng kanyang lolokohin.  Maaaring magkukuwento ito para maawa at magkaroon ka ng simpatya sa kanya, o kaya ay bubuhayin niya ang iyong  pangarap na yumaman. 

Huwag kang padala sa ganitong paraan dahil sa money management, investing, at negosyo ay hindi lamang dapat emosyon ang pinapairal.  Kinakailangan dito ay malinaw na layunin, lohika kung bakit at paano ang dapat mong gawin, at pag-aanalisa.  Huwag mong hayaan na ibang tao ang magdikta sa iyo ng gagawin mo, ang mainam ay pag-aralan mo ang sarili mong diskarte.

Epekto ng social media sa mga OFWs

Ni Rey Ian Corpuz

Ang social media ay ang paggamit ng mga website o applications na nagbibigay ng oportunidad sa mga tao upang makipag-usap o makisalamuha sa pamamagitan ng pag-post o pagsagot ng mga nilalaman nito tulad ng Facebook, Twitter, Instagram at marami pang iba.

Simula nang naging mas pangkaraniwan ang iPhone kaysa sa mga flip-top cellphones dito sa Japan, mas dumami ang gumagamit na mga OFWs ng social media sites. Lalo pa nitong pinarami ang bilang ng mga gumagamit noong nagkaroon ng lindol noong March 11, 2011 na kung saan mas naging mainstream ang pagpasa ng impormasyon at komunikasyon ng mga OFWs sa kanilang mga kamag-anak at kaibigan sa Japan at maging sa kanilang kamag-anak sa Pilipinas at ibang bansa.

Sa ngayon walang aktwal na datos ang Philippine Overseas Employment Administration (POEA) o Overseas Workers Welfare Administration (OWWA) o kahit embahada kung ilan ang mga OFWs dito sa Japan ang may e-mail, Facebook, Twitter o Instagram upang makipag-ugnayan sa kamag-anak o kaibigan. Pero ang tiyak ay halos lahat ng mga Pilipino ay nagbababad sa social media halos buong araw. Sa realidad, mas nakadepende tayo sa social media para sa halos lahat ng bagay.

Benepisyong naibibigay ng social media sa mga OFWs

1. Balita at impormasyon. Noon, kailangan pa nating i-access ang websites ng bawat news agencies like Inquirer at GMA pero ngayon, kailangan mo lang i-like at i-add ang kanilang mga pages o accounts at automatic na lalabas ang kanilang mga news sa iyong Facebook page.

2.  Palabas sa TV tulad ng drama at sitcom sa Pilipinas. May mga free content minsan na ina-upload ang mga sikat na channels sa Pilipinas na pwede nating panoorin. Pero mas marami pa rin ang mga illegal na ina-upload sa iba’t ibang sites pati na rin sa Facebook. Sa pamamagitan nito, mas nakakatipid ang mga OFWs kaysa mag-subscribe sa kanilang produkto.

3. Tawag, video call at chat sa mga kaibigan at kamag-anak. Noon, kailangan mong bumili ng call cards tulad ng KDDI na pang-tawag abroad o ‘di kaya ay mag-load ng Brastel. Ngayon kailangan lang may internet ka upang matawagan o makausap mo sila. Maliban sa LINE at Viber, ang Skype, Yahoo Messenger, at Facebook ay mas sikat para sa mga video calls. Mas tipid sa gastos dahil hindi mo na kailangan bumili ng call cards hindi kagaya noon.

4.  Nalalaman natin ang lokasyon ng bawat isa. Dahil sa check-in feature ng Facebook, pwede nating ipaalam na pumunta ka sa ganitong lugar. Malalaman din natin kung sino sa mga kaibigan o kamag-anak natin ang nakapunta na sa ganitong lugar sa pamamagitan ng feature na ito.

5.   Alam natin ang pagkain o lugar dahil sa litratong kinuha. Ang turo ng mga madre sa amin dati sa Catholic school ay dapat magdasal muna bago kumain. Ngunit sa panahon ngayon, picture muna ng pagkain o selfie bago kumain. Nakakatakam at minsan nakakainggit ang mga pino-post ng mga kaibigan natin sa social media.

6.  Nakakapanood tayo ng live broadcast dahil sa Facebook. Sa panahon ng kampanya noong eleksyon, nakakapanood tayo ng live broadcast sa kampanya ni Mayor Duterte sa tulong ng live streaming ng Facebook.

7.   Nakakahingi kaagad tayo ng saklolo sa oras ng kagipitan. Ang mga OFWs sa ibang bansa na namaltrato o naabuso ay pwedeng mag-record ng video at i-post ito sa Facebook para humingi ng saklolo. Marami nang mga OFWs ang na-rescue dahil naging “viral” ang kanilang mga videos.

8.   Nakakakuha tayo ng kasagutan at opinyon sa ibang tao. Malaking tulong ang social media upang sumangguni sa opinyon ng ibang tao. Tulad ng mga tanong na, “Okay ba sumakay sa Jetstar pa- Manila?,” “Anong resort ba ang pinakamura at maganda sa Boracay?,” “Bukas ba ang embassy this Friday?” at marami pang iba.

9.   Kahit sino pwedeng maging blogger o reporter. Kahit sino pwedeng maging reporter o blogger. Gawa ka lang ng page at mag-post ka ng mga updates with pictures.

10. Mas naging mapagmasid tayo sa mga kalokohan ng nasa posisyon. Sa nakaraang limang taon, maraming mga kalokohan na ang nakunan ng video na nai-upload sa Facebook at YouTube ang kumalat na kung saan ito ay nagbigay ng kasagutan sa mga naging biktima.  

11. Mas madaling sumikat sa social media. Maraming naging instant sikat sa social media. Kung hindi napapansin ang iyong talento subukan mong i-upload ito sa Facebook o Youtube.

12. Pagbebenta ng mga produkto o serbisyo. Noon, kailangan house-to-house o word of mouth. Limang taon noon, kailangan may website ka kung gusto mong magbenta ng mga produkto. Ngayon, social media lang ang kailangan mo. Lahat pwedeng i-benta (pwera lang illegal), picture lang at i-post. Sa Japan, karaniwang negosyo ng mga OFWs ay mga bags, damit, mga 2^nd hand na gamit at minsan mga decorative cakes na pang-birthday.

13. Public information campaign/support group ng komunidad. Kung kayo ay may organisasyon, pwede kayong gumawa ng Facebook page na pwede ninyong gamitin upang magpalitan ng mga ideya at impormasyon.