Bakit hindi mo dapat itinatabi ang iyong pera?

Ni MJ Gonzales

Nag-trending sa Youtube ang video na “Kapuso Mo Jessica  Soho: Inanay na pera, mapapalitan pa ba?” Dalawa sa itinampok na paksa rito ay nasira ang mga perang papel na itinabi nila sa kanilang cabinet kung saan ang isa ay gumamit ng leather wallet habang isa naman ay kawayang alkansya.  

Ang nasabing segment episode ay hindi nagsasabing huwag mag-impok ng pera.  Tama ang disiplina at hangarin na maging masinop sa pera subalit ipinaaalala nito kung paano maging wais sa pag-iipon. Katunayan, ang pagkasira ng mga  perang papel dahil sa anay at bukbok ay ilan lamang sa pisikal na pwedeng mangyari sa iyong pera.  Maaari rin itong mawaglit sa isipan, manakaw ng iba at mawalan ng halaga.

Ano ang pakinabang ng perang ibinabangko?

Matrabaho ang pagdedeposito at pagwi-withdraw ng pera lalo na’t may regulasyon ang mga kumpanya ng bangko.  Ang kapalit naman nito ay magagandang bentahe, isa na rito ang insurance sa iyong deposito. Sa Pilipinas, ang bahala rito ay ang Philippine Deposit Insurance Corporation (PDIC) na kung saan sinisuguro ang deposito basta hanggang Php 500, 000.

Dagdag pa sa bentahe ng pagbabangko ay mas mabilis na pakikipagtransaksyon sa negosyo, trabaho at  pagkakaroon ng mas malawak na kaalaman sa pananalapi.  Hindi nga ba’t kapag nagbabangko ay nakilala mo ang mga terminong deposit, withdrawal, time deposit, credit card, house/car loan, autodebit, internet banking, at marami pang iba. Bukod sa kaalaman ay mas makatutulong ang pagbabangko sa iyong disiplina sa pag-iipon.   

Mga epekto ng pagtatago ng pera

Ang pag-iipon ay hindi lang tungkol sa pagtatabi ng pera. Ito ay tungkol din sa layunin sa buhay  o iyong  tinatawag na financial goals at  disiplina.  Ilan sa mga halimbawa na kadalasan na pinag-iipunan ay edukasyon, retirement, pagpapakasal, at iba pa.   Kaya masasabing may silbi pa rin naman ang pag-aalkansya at wallet, partikular na sa maliliit at short-term goals. Pero bakit nga hindi dapat itinatabi ang pera nang matagal o para sa mga long-term goals?

Dagdag gastos para sa Bangko Sentral ng Pilipinas (BSP) o gobyerno. Sa panig ng BSP ay nagkakaroon sila ng dagdag na gastos dahil sa “warehousing” o pagtatago ng pera lalo na ang mga barya.   Kapag kasi may “artificial shortage” o kakulangan ng umiikot na pera sa merkado ay kailangan gumawa ng pera gaya ng mga barya. Alam mo bang mas malaki pa sa halaga sa piso (Php 1) ang gastos sa paggawa  ng kada piraso nito (Php 1.55).  

Noong 2014 ay ipinasa sa kongreso ang House Bill 4411, akda ni Batangas Rep. Sonny Collantes, na may kinalaman sa “anti-hoarding of coins.”  Ang mapapatunayan na magkakasala rito ay maaaring makulong nang may walong taon at pagmumultahin ng Php 300,000.  Ito ay laban na rin sa mga taong iniimbak ang mga baryang pera para ikalakal.  Lalo na ang mga naunang inilabas noon, gawa sa copper at nickel ang mga barya na pwedeng tunawin para magamit na materyales sa ibang bagay.

Pahirap sa pamimili at pagbebenta.   Hindi lahat ng binibili sa mall ay sakto o sarado ang presyo. May ilan dito ay may butal gaya halimbwa Php 499.75 o kaya Php 499.95. Kung walang maibibigay na barya o maipapanukling pera ay mapipilitang mabili ito sa presyong Php500.

Mas bumababa ang tunay na halaga ng pera.  Ang isa pang masasabing “anay” sa itinatabing pera ay ang pagpapababa ng halaga nito ng hindi namamalayan. Ito ay dahil na rin sa pagtaas ng mga bilihin na humihila pababa ang halaga ng pera o tinatawag na “inflation.” 

Halimbawa na nakakapagtabi ka ng Php 10, 000 kada buwan at ginawa mo ito sa buong taon mula pa noong Mayo 2017.  Kung susumahin ay aabot sa Php 120,000 nitong Mayo 2018. Pero dahil sa inflation rate na ayon sa huling tala ng BSP at Philippine Statistics Authority ay pumalo na sa 4.6 porsyento nitong Mayo 2018 ang aktuwal na halaga nito ay Php 114,480. 

Ito ang dahilan kung bakit hinihikayat ng mga financial experts na subukan ang pamumuhunan para hindi matulog ang pera at sa halip ay mapalago pa ito at malabanan ang inflation rate.  Sa bangko ay naglalaro lamang sa .63 porsyento hanggang 1.85 porsyento ang interest rate sa iyong perang ipinapatabi. Wala pa rito ang ibabawas na buwis.

Sapat ba ang ipon mo ngayon?

Ni  MJ Gonzales

Ang pagkakaroon ng negosyo, bahay, lupa, kotse, at maginhawang buhay ay ilan lamang sa pangarap ng bawat Pilipino.  Subalit, gaano naman kaya sila kahanda na pag-ipunan ang mga ito?

Ayon sa National Baseline Survey on Financial Inclusion noong 2015 ng National Strategy for Financial Inclusion, isang proyekto ng Bangko Sentral ng Pilipinas (BSP) at  12 pang ahensyang  katuwang nito, 25 porsyento ng mga Pilipino ang walang  ipon, 32 porsyento ang  huminto na sa pag-iimpok habang 43 porsyento naman ang nag-iimpok.  Saan ka ngayon kabilang rito?

‘Di makapag-ipon

Maraming posibleng dahilan kung bakit hindi nakakapag-ipon.  Ilan na rito ay nag-ugat sa nakasanayang kaugalian gaya ng pagwawalang bahala o “mañana habit” at “ningas-kugon” o sa umpisa lang masigasig.

Maaari na rin maiugnay ito sa kakulangan ng kaalaman sa pananalapi (financial literacy) at mga institusyon na pwedeng  malapitan. Subalit, ano naman kaya ang mayroon sa mga taong kumikita naman ng sapat o sobra pa at pwedeng yumaman pero sa halip ay nababaon pa sa utang? 

Ayon pa sa survey ng NSFI ay 4.4 porsyento ang mga Pilipinong may utang sa bangko habang 47 porsyento naman ang may utang sa ‘di pormal na sektor gaya ng kamag-anak at maliliit na lending companies.

Kung aanalisahin ay ang kawalan ng ipon at paghiram ng pera ay ilan sa sanhi upang maging mahirap patatagin ang estado ng pananalapi. 

Paano at magkano?

Pagdating sa pag-iimpok ay mga disiplina na maaaring sundin. Isa na rito ang 70/30 o 60/40 rule na madaling sundin lalo na ng mga nagsisimula pa lamang mag-ipon.  Ito ay simpleng pag-aatado ng perang kinita o sahod kapag nakuha na.  

Ang 60 hanggang 70 porsyento ng kita ay para sa panggastos gaya sa bayad sa ilaw, tubig, pagkain, pamasahe, at iba pa habang ang 30 hanggang 40 porsyento ay ang bahagdan na itatabi para ipunin. Ang bahagdan ay depende kung saan komportable  kaya pwedeng magsimula sa 90/10 hanggang umabot sa 50/50 kung kakayanin.

Ang pinakamahalaga rito ay disiplina na unang itabi ang 30 hanggang 40 porsyento na perang iipunin. Ito ay upang masigurado na agad ang ipon at makundisyon ang sarili na magkasya sa inilaang perang panggastos.

Sa pagbuo ng pundasyon ng personal na pananalapi (personal finance) ay ipinapayo na magkaroon ng emergency fund, retirement fund, insurance, pambayad ng utang, investment fund, leisure fund, at iba pa.

Dito magandang gamitin ang “envelope method.” Sa disiplinang ito sa pag-iipon ay gumagamit ng sobre, garapon, o anumang mapaglalagyan para mapaghiwa-hiwalay ang mga perang panggastos (expenses) at pondo gaya halimbawa ng travel fund. 

Ang pinakadapat na unahin sa lahat ng klase ng pondo ay ang emergency fund. Ito ang klase ng ipon na para sa mga ‘di inaasahang gastusin gaya ng pagkakasakit, pagpapagawa ng nasirang gamit, o pagkawala ng trabaho.  Hindi naman kailangang malaki ang emergency fund, kundi  dapat ay sapat na sa tatlo hanggang anim na buwang halaga ng buwanang gastos. 

Sunod na rito ang investment at ang napakahalagang retirement fund na ang halaga ay depende sa inaasahan mong pamumuhay sa iyong pagtanda.  Kasama rin dito ang bilang ng taon na sa tingin mo ay ikaw ay mabubuhay kapag ikaw ay magretiro na. 

Panahon o pera

Hindi lamang pera ang sangkap sa pag-iipon at katunayan ay mas mahalaga ang panahon kaysa eksaktong pera.  Kapag nagsimula ng mas bata gaya ng mga nasa 20 pataas ay kahit maliit na halaga lang basta’t tuluy-tuloy ay napakainam na.

Ang maliit na halaga basta maipon sa mahabang panahon ay lumalaki at lumalago lalo na kung nakalagak sa tamang investment na may interes. Iba na rin ang usapan kung may edad na nagsimula dahil sa rami na posibleng gastusin gaya  sa pagpapaaral, medical checkup, at iba pa.

Tips on how to increase income, save money & lessen debts

Ni Elvie Okabe, DBA/MAE

Malapit na naman ang Pasko at Bagong Taon. Handa na ba tayo sa lahat ng aspeto -- spiritually, physically, mentally, psychologically, emotionally, and financially?  Ang pinakahuli sigurong aspeto na financial ay lagi nating pinaghahandaan kahit gaano man kapos ang　ating budget.  

Alam natin na ang mga naunang aspeto na nabanggit ang mas importante sa ating buhay, ngunit kung kulang din naman ang ating budget ay malungkot din naman tayo. Kaya’t hayaan ninyong ibahagi ng inyong lingkod ang mga nararapat na gawin upang sa gayon ay magkaroon tayo ng positive outlook sa buhay na kailangan natin sa kasipagan at determinasyon upang magawa ang mga sumusunod:

1.   Nagawa o naisipan mo na bang mag-refund ng income tax mo o ng iyong asawa? Ito ay applicable lamang po sa ating mga nandito sa Japan. Base po sa aking karanasan at ng ilang kakilala ko na nakapag-refund na ng kanila o ng kanilang asawa ng kanilang buwis sa loob ng limang taon, malaki po ang tsansang magkapera ng malaki. Instant additional money, ika nga, one month after applying for income tax refund at your nearest Tax Office (Zeimusho). That is, after completing all the requirements or documents, which can be easily obtained in Japan and from the Philippines.

2.   Maglinis ng cabinet o mag-ayos ng mga gamit sa bahay upang makita o maalala ang mga gamit na gusto o pwede pang gamitin upang hindi na bumili ng bago. O ‘di kaya ay sumali sa isang bazaar event at magtinda ng mga gamit (bago man o hindi) upang magkapera na pandagdag sa anumang dapat bayaran lalo na kung may utang tayo.

3.   Ipagpaliban ang pagbili ng mga gamit na hindi naman classified under daily 

      necessities gaya ng new model ng cellphones, electric appliances, mga collectibles na bags, shoes, make-up, perfumes, at iba pa. Sa halip ay unahing bayaran ang mga utang at kung tapos na sa utang ay timpiin ang sarili na huwag na huwag na lang mangutang ng pera man o gamit para lang makasunod sa uso.

4.   Isipin at ilista ang mga gastusin sa isang buwan at huwag nang gumamit ng mga dating binibili o binili na kahit wala ay mabubuhay pa rin, gaya ng mga sumusunod:

a.   Newspaper – lalo na subscription sa Japanese newspaper, kung ang asawa natin ay Japanese dahil kultura na nila ang may dyaryo araw-araw sa bahay. Pakiusapan ang Japanese spouse na kung maaari ay ihinto na ang newspaper subscription kahit na siya ang nagbabayad sapagkat pandagdag din ang Y3,500/month para sa mas mahalagang kailangan gaya ng pambili ng bigas at ulam;

b.  Mga bisyo gaya ng sugal o ‘pachinko’ or slot machine, alak o wine, sigarilyo, and the worst, paggamit ng droga at pangangaliwa sa asawa (bato-bato sa langit , ang tamaan ay huwag pong magagalit);

c.  Mga luho sa katawan at gamit sa bahay gaya ng mamahaling gamit, pagkain ng sobra at mamantika o bawal sa katawan na kailanganin pa nating bumili ng mga pampapayat na pagkain, food supplement, mag-reduce o mag-exercise sa fitness gym, o ang pinakamasaklap ay ma-ospital tayo dahil sa mga sakit na diabetes, heart ailment, cancer, at iba pa;

d.  Tipirin ang tubig at kuryente gaya ng pag-unplug ng socket ng ating mga electrical appliances kung hindi ginagamit o bago umalis ng bahay. Ito ay dahil kahit nakasarado ang isang appliance ngunit nakasaksak ang plug ay nakakakonsumo pa rin ng kuryente ang nakaabang na electric current sa nakasaksak na plug ng appliance. Gumamit ng led light dahil mas mababa ang watts/mas mababa ang konsumo ng kuryente kumpara sa mga fluorescent lamps, o mag-research/magbasa pa ng ibang mga tips sa Internet tungkol sa pagtitipid ng kuryente.

5.   Kung isa kang empleyado, matutong magkaroon din ng sariling negosyo, maliit man o malaki, sapagkat mas mabuti kung may isa pa tayong source of income kahit hindi full-time. Isipin ang iyong talent o skill na maaaring gamitin sa pagnenegosyo, tanungin ang sarili kung ang gustong negosyo na pwedeng pagkakitaan at makakatulong sa sarili at sa kapwa.

Kung pinansiyal na aspeto din lang ang pag-uusapan, kung paano masolusyonan ang mga problema sa buhay, at paano magkaroon ng sariling negosyo sa abot kayang halaga, maaari po kayong tumawag sa amin sa 08050089888 at sumangguni ng libre.