Miyerkules, Pebrero 7, 2018

Signature recommends: The best books this January




Naumpisahan mo na ba ang reading challenge mo ngayong taon? Kung isa ka sa mga nakikibahagi sa taun-taong reading challenge ng Goodreads o kaya naman ay naghahanap ng mga bagong librong babasahin ngayong 2018, swak ang listahan ng Signature, isang literary website na binuo ng American multinational publishing na Penguin Random House, para sa mahilig sa historical fiction, contemporary romance, coming-of-age, essays, mystery, science fiction, psychological fiction, at biography. 
Stirring debuts  

Sa 14 na napili ng Signature, tatlo rito ang debut novels na mula kina Sam Graham-Felsen (Green), Sharon Bala (The Boat People), at Thomas Pierce (The Afterlives). Magkakaibang genre, magkakaibang kwento at karakter ngunit pare-parehong tumatalakay sa mga nakamamanghang pagharap at pagsubok na hindi nalalayo sa tunay na buhay. 

Isang coming-of-age ang kwento ng “Green” noong 1992 sa Boston na tungkol sa teenager na si David Greenfeld, isa sa nabibilang na white kids sa Martin Luther King, Jr., Middle School na makakahanap ng hindi inaasahang kaibigan sa katauhan ni Marlon Wellings, nang ipagtanggol siya nito sa ibang mga estudyante sa cafeteria. 

Base naman sa mga totoong kaganapan noong 2010 ang paksa ng “The Boat People” na sinusundan ang mag-amang sina Mahindan at anim na taong-gulang na lalaking anak na si Sellian, na kabilang sa grupo ng tinatayang 500 refugees mula sa Sri Lanka patungo sa paghahanap nila ng ligtas at bagong tirahan sa kanilang pagdating sa Vancouver. 

Sa “The Afterlives,” isang lalake sa kanyang 30s na si Jim Byrd ang inatake sa puso at namatay ngunit sa loob lamang ng ilang minuto ay nabuhay siyang muli. Walang naaalala si Jim sa kabilang buhay ngunit isang multo ang magpapakita sa kanya at sa kanyang asawa, na magbubukas sa mga misteryosong kaganapan. 

Contemporary romance from bestselling authors 

Ang mga tagahanga ng 1995 novel na “High Fidelity” ni Nick Hornby ay siguradong makakahanap ng panibagong mamahalin sa “The Music Shop,” ang pinakabagong nobela ni Rachel Joyce, ang bestselling author ng “The Unlikely Pilgrimage of Harold Fry” at “The Love Song of Miss Queenie Hennessy.” 

Nakatakda sa 1988 ang kwento ng pagtatagpo ng music shop owner na si Frank, na magaling sa pag-uugnay ng mga customers nito sa musika ngunit hindi sa pakikipag-ugnayang personal sa mga tao, at ng isang misteryosong babaeng lalapit sa kanya, si Ilse, na hihiling na turuan siya sa musika. 

Nagbabalik naman si Louisa Clark, ang iconic heroine ng “Me Before You” at “After You” ni New York Times bestselling author Jojo Moyes sa pinakabago nitong nobela, ang “Still Me” na nakatakdang lumabas sa Enero 30. 

Sa pagkakataong ito, mahahanap ni Lou ang kanyang sarili sa New York habang pinapanatili ang relasyon niya kay Sam kahit malayo ito. At sa pamamagitan ng kanyang trabaho ay mararanasan niya ang high society kung saan niya makikilala si Joshua Ryan. 

A family saga and a sisters’ bond 

Sa New York 1969 ng “The Immortalists” ni Chloe Benjamin, makikilala ang apat na magkakapatid – Simon, Klara, Varya at Daniel at ang kanilang pakikipagsapalaran pagkatapos nilang marinig ang propesiya tungkol sa susunod na limang dekada ng kanilang mga buhay mula sa isang traveling psychic – isang kaalaman na may malaking kapalit. 

Sinusundan naman ng “Everything Here is Beautiful” ni Mira Lee, ang relasyon ng dalawang magkapatid na babae – ang responsableng ate na si Miranda at ang nakababatang mayroong sakit sa pag-iisip na si Lucia. Mahaharap sa isang malaking kaganapan si Lucia at darating si Miranda para iligtas siya ngunit hindi ito ang gusto ni Lucia.  

Kabilang din dito ang biographies na  na lalabas ngayong Enero 30 ang “The Monk of Mokha” ni Dave Eggers tungkol sa paglalakbay ng isang Yemeni-American sa Yemen para buhayin muli ang kultura ng Yemeni coffee hanggang sa maipit siya rito ng civil war, “Jefferson’s Daughters” ni Catherine Kerrison tungkol sa tatlong anak ng ikatlong presidente ng Amerika na si Thomas Jefferson, at “Winter” ni Karl Ove Knausgaard na second volume ng seasonal autobiographical quartet na koleksyon ng letters at meditations. 

Gayon din ang psychological thriller tungkol sa isang ina, kanyang anak at kasintahan nito sa “The Girlfriend” ni Michelle Frances), ang 1910 Russia historical fiction na “The Winter Station” ni Jody Shields, ang best science fiction book 2017 ng The Guardian na “Gnomon” ni Nick Harkaway; at ang literary essay collection na “Late Essays” ni J. M. Coetzee. 









Martes, Pebrero 6, 2018

Paninigarilyo nagpapataas ng lower back pain risk na pwedeng mauwi sa spinal surgery


“Smoking appears to be a risk factor for developing lower spine risk space narrowing than can lead to surgical treatment. Quitting smoking can reduce the risk,” ang paliwanag ni senior study author Dr. Arkan Sayed-Noor, na isa rin researcher ng Umea University.

Kaugnay ito ng lumabas na resulta ng Swedish study na pinangunahan ni Sayed-Noor, na napag-alamang ang paninigarilyo ay may malaking kontribusyon sa mas mataas na lower back pain risk, na kalaunan ay kinakailangang ayusin sa pamamagitan ng spinal surgery.

Pinag-aralan ng mga siyentipiko ang may datos mula sa 331,941 construction workers na bahagi ng occupational health registry sa buong Sweden. Inobserbahan ang mga study participants sa loob ng mahigit 30 taon. May 44 porsyento rito ang non-smokers, 16 porsyentong ex-smokers, 26 porsyentong moderate smokers, at 14 porsyentong heavy smokers.

Mula rito, natukoy na ang 1,623 sa mga ito ay dumaan sa operasyon para sa lumbar spinal stenosis.

Common cause of lower back pain

Inilarawan ang lumbar spinal stenosis bilang pagsisikip ng spinal canal at dahil dito ay nagdudulot ito ng pressure sa spinal cord at nerves. Dagdag pa ng mga mananaliksik, ang nicotine na siyang nagdudulot ng pamamaga at konstriksyon sa pagdaloy ng dugo ay lalo pang nagpapalala sa pagkakaroon ng lumbar spinal stenosis, na karaniwang dahilan ng mga nararamdamang sakit sa likod ng katawan.

Bagaman kadalasan ay nagkakaroon nito habang tumatanda, ang mga naninigarilyo ay mas maagang nakararanas nito dahil sa mas mahinang buto at sirang spinal tissues na nagdudulot ng mas matinding sakit kumpara sa kundisyon ng ibang hindi naninigarilyo, ayon din sa mga siyentipiko ng The Spine Journal.

Ang mga heavy smokers ay may 46 porsyentong tsansa na kailanganin ang spinal surgery; nasa 31 porsyentong increased risk naman para sa mga moderate smokers; at 13 porsyento sa mga dating naninigarilyo.

Muscle weakness and increased lower back strain

Sa ibang mga pag-aaral, tinukoy ang iba pang mga contributing factors sa increased lower back pain gaya ng pagtanda at obesity ngunit ang bagong pag-aaral na ito ay lalong nagpapatunay sa malaking koneksyon ng paninigarilyo at spinal surgery.

Kadalasan pa, ang heavy smoking habit ay kaugnay din ng sedentary lifestyle (too much sitting and little physical activity) na maaaring magpalala ng lower back strain at paghina ng mga kalamnan.

Nagkakaroon din ng mas mahinang bone density at mas mabagal na paggaling mula sa back fractures. At naaapektuhan din nito ang sensory at hormonal system na nagdudulot sa lalong pagiging sensitibo ng katawan sa sakit.

Sa kabila ng resulta, hindi naman naisama ng pag-aaral ang pag-aanalisa sa exercises habits ng study participants. Dahil puro mga kalalakihan ang naging subjects, maaaring magkaiba ang resulta nito sa mga kababaihan.

CES 2018: Sony, Omron, LG, Samsung lead the best of new innovations

Sony Aibo
Taun-taon, dinarayo at inaabangan ang mga kaganapan sa Consumer Electronic Show (CES) na ginaganap tuwing Enero sa Las Vegas Convention Center kung saan nagsasama-sama ang mga maliliit at malalaking electronic companies para iprisinta ang kani-kanilang bagong linya ng mga produkto.

Pinili ng news.com.au, ang nangungunang news website ng Australia ang tinagurian nitong “the best of the world’s largest consumer tech convention.”

Omron’s Forpheus: Improving the relationship of humans and machines

Binansagang “the coolest” ang Forpheus na imbensyon ng Japanese electronics company na Omron dahil sa magaling na paggamit nito ng robotics, machine learning, sensing control, at artificial intelligence.

Ngayon, pwede ka nang maglaro ng table tennis kasama ni Forpheus, isang AI robot na patunay na ang mga robot at mga tao ay kayang makipagtulungan sa isa’t isa.

Sa pamamagitan ng three-camera system, natutukoy nito ang bola at ang kalaro nito, isang motion controller naman ang nagsasabi sa high-speed robotic arm para tamaan ang bola, at machine learning para analisahin ang skill level ng kalaro nito.

Kaya rin nitong tukuyin ayon sa galaw mo kung gagawa ka ng smash, gayon din ang paggawa ng tunog depende sa kundisyon ng match, at pagbibigay ng encouraging messages gamit ang face recognition.

Sony Aibo: Iconic entertainment robot dog makes a long-awaited return

Taong 1999 nang unang ilunsad ng Japanese electronics company Sony ang first generation ng Aibo (artificial intelligence robot) kung saan 3,000 units nito ay na-sold out sa loob lamang ng 20 minuto online. Tinapos ang produksyon nito noong 2006, ngunit ngayong taon, ay nagbabalik ang robotic puppy na mas marami nang kapasidad kaysa sa unang edisyon nito.

Mas makatotohanan na ito dahil sa OLED eyes (for displaying more nuanced expressions), motion detection, voice control, advanced artificial intelligence (develops own personality), at facial recognition (identifies members of your family, can tell objects from people).

At mas maraming tricks na rin ang kaya nitong gawin – maghanap ng bola o buto, humiga, kumahol, umupo, igalaw ang buntot at ulo, mag-high-five, at rumeresponde sa back scratch at voice commands.

Nakakaintindi rin ito ng English at Japanese ngunit nakatakdang maglabas ng iba pang lengguwahe ang Sony. Nagsimula na rin ang shipping rito sa Japan nitong kalagitnaan ng Enero.

Flexible and extremely high resolution TVs

Sa bungad ng pasukan ng convention center ay namamangha ang mga CES attendees sa isang 92-foot-long immersive concave installation ng LG OLED Grand Canyon, na tampok ang 246 LG Open Frame OLED displays.

Ang LG OLED Grand Canyon ay 65-inch na flexible television screen na may roll-up feature na pwedeng ilagay sa isang maliit na tube, at dahil sa Open Frame OLED display nito ay pwede itong baluktutin para sa mga digital signange applications. Mayroon din itong LG OLED technology na gumagamit ng self-lighting pixels para sa mas magandang kontrol ng picture brightness at quality.

Kabilang ito sa 2018 LG OLED TVs na nagtataglay ng ThinQ artificial intelligence platform ng LG, na mayroon na ring Google Assistant at Amazon Alexa.

‘Di naman nagpapahuli ang Samsung sa kanilang “The Wall,” ang kauna-unahang modular MicroLED 146-inch TV kung saan ang mga microscopic LEDs ay naglalabas ng liwanag kaya’t ‘di na kinakailangan ang backlight.

Huwebes, Pebrero 1, 2018

‘Peace Boat’ bibisita sa Asya at Oceania




Lulan ng Peace Boat ang mga kinatawan ng Japan
Confederation of A- and H-Bomb Sufferers Organizations,
ICAN, at iba pa para sa anti-nuclear tour. (Kuha mula sa
Peace Boat website)

Isa ang Pilipinas sa mga bansang bibisitahin ng “Peace Boat,” isang non-governmental organization na naka-base sa Japan, para sa isang anti-nuclear tour katuwang ang International Campaign to Abolish Nuclear Weapons (ICAN).

Ayon sa ulat ng Kyodo na inilathala sa Japan Times, umalis sa Yokohama ang barko noong Enero 8 at bibisita sa walong bansa sa Asya at Oceania hanggang Marso.

Ipo-promote ng mga pasaherong nakasakay dito kabilang si Terumi Tanaka, co-chair ng Japan Confederation of A- and H-Bomb Sufferers Organizations (Nihon Hidankyo), ang nuclear disarmament. Ito ang unang beses niyang pagsama rito.

“Grass-roots lobbying is an important activity. I am looking forward to meeting people from various towns in the countries we will visit,” aniya.

Kasama ng Peace Boat dito ang Nobel Peace Prize winner na ICAN, isang samahan ng humigit-kumulang sa 470 non-governmental organizations mula sa mahigit sa 100 bansa sa buong mundo.
           
Magugunitang ipinasa ng 122 miyembro ng United Nations ang Treaty on the Prohibition of Nuclear Weapons noong Hulyo 2017.


Miyerkules, Enero 31, 2018

Consulting contract ng Malolos-Tutuban railway project iginawad ng DOTr sa Japanese consortium

Ni Florenda Corpuz
           
Isang pangunahing hakbang sa konstruksyon ng North-South Commuter Railway (NSCR) project (Malolos-Tutuban) ang isinagawa ng Department of Transportation (DOTr) sa pamamagitan nang paggawad nito ng consulting contract sa Japanese consortium sa pangunguna ng Oriental Consultants Global.

Nilagdaan ang kontrata sa pagitan ng dalawa kamakailan sa main office ng DOTr sa Clark, Angeles City. Sinaksihan ito ng Japan International Cooperation Agency (JICA).

Ang 37.6 kilometrong NSCR ay ang magiging bagong elevated railway ng Pilipinas na inaasahang makatutulong upang mabawasan ang oras ng biyahe mula Malolos, Bulacan patungo sa Tutuban, Manila na mula dalawang oras ay magiging 35 minuto na lamang.

Gagamit ang NSCR ng makabagong teknolohiya mula Japan kabilang ang seismic designs para gawing disaster-resilient ang imprastraktura.

Suportado ng Official Development Assistance (ODA) loan ng Pilipinas mula Japan ang proyekto na nagkakahalaga ng ¥241.991 bilyon na nilagdaan noong Nobyembre 2015.

Ito ay itinuturing na flagship project upang makatulong sa pagpapaunlad ng “Build, Build, Build” program ng gobyerno na naglalayong makakuha ng pamumuhunan sa imprastraktura.

“JICA has consistently supported transport infrastructure development in the Philippines since the 1960s. The NSCR project will be the game changer by kick-starting the large scale investment by the current administration through building a modern railway network for achieving the twin goals of addressing the serious traffic congestion in Metro Manila and enhancing the connectivity of Metro Manila and its nearby areas, thus expanding Manila’s economic sphere,” ani JICA Philippines Senior Representative Tetsuya Yamada.

Iginiit pa ni Yamada na bukod sa NSCR project ay sinusuportahan din ng JICA ang pagsasagawa ng feasibility studies at detailed design studies para sa railway services sa pagpapalawak ng NSCR sa North (Malolos-Clark) at South (Solis-Los BaƱos).

Ang NSCR ay bahagi ng cooperation agenda ng Japan at Pilipinas na kinilala noong unang Philippines-Japan Joint Committee on Infrastructure Development and Economic Cooperation meeting na ginanap sa Japan sa unang bahagi ng 2017.

Magugunitang inaprubahan ng gobyerno ang “Roadmap for Transport Infrastructure Development for Metro Manila and its Surrounding Areas” noong 2014 kung saan nakita na ang paggawa ng dalawang mass transit systems (NSCR at Metro Manila Subway project) ay makatutulong para mapagaan ang labis na konsentrasyon sa Metro Manila sa pamamagitan ng pagpapabuti ng koneksyon nito sa labas ng lungsod.


Japanese envoy, nag-courtesy call kay VP Robredo

Ni Florenda Corpuz

Sina Vice President Leni Robredo at Japanese
Ambassador Koji Haneda sa ginanap na courtesy
 call sa tanggapan ng una kamakailan.
(
Kuha mula sa Facebook account ni VP Leni Robredo)

Bumisita sa tanggapan ni Vice President Leni Robredo ang bagong ambassador ng Japan sa Pilipinas na si Koji Haneda para sa isang courtesy call nitong unang linggo ng Enero.

Pormal na inaprubahan at inanunsyo ng Gabinete ni Prime Minister Shinzo Abe ang pagkakatalaga kay Haneda noong Setyembre 5 nang nakaraang taon. Pinalitan niya si dating ambassador Kazuhide Ishikawa na nagtapos ang termino matapos ang tatlong taon.

“Today, I am honored to meet His Excellency Koji Haneda, the new Ambassador Extraordinary and Plenipotentiary of Japan to the Philippines. I look forward to working together in the future in advocacies that promote the welfare of our kababayans in Japan,” pahayag ni Robredo.

Si Haneda ay dating embahador ng Japan sa Islamic Republic of Iran mula 2012 hanggang 2015. Nagsilbi siya bilang chief negotiator ng Japan para sa Free Trade and Economic Partnership Agreements mula 2015 hanggang 2016. Sinimulan niya ang kanyang foreign service career noong 1979 at kinumpleto ang kanyang unang foreign assignment sa Embahada ng Japan sa Pilipinas noong 1982 hanggang 1984.





Pilipinas at Japan pipirma na sa MRT-3 rehabilitation and maintenance deal

Ni Florenda Corpuz

Nagpalitan na ng Note Verbales ang Japan at Pilipinas kaugnay ng kinakailangang rehabilitasyon at maintenance ng MRT-3, ito ang pahayag ng Department of Transportation (DOTr) kamakailan.

Kasama sa kasunduan sa Japan ang pagkuha ng Official Development Assistance (ODA) financing sa ilalim ng Special Terms for Economic Partnership (STEP) ng Japan International Cooperation Agency (JICA).

Ayon sa DOTr, kabilang sa nakasaad sa ilalim ng ODA ang 0.1% interest per annum, 40 years payment period, at 12 years grace period para sa principal.

Magsasagawa ang JICA ng feasibility study na sasala sa scope of works ng proyekto simula ngayong buwan hanggang Pebrero na susundan nang pag-apruba ng gobyerno.

Susundan ito ng paglalagda ng loan agreement at procurement ng rehabilitasyon at maintenance provider sa darating na Marso hanggang Abril. Inaasahan naman ang mobilisasyon ng Japanese provider sa ikalawang bahagi ng taon.

“These developments show that we are wasting no time and effort in rehabilitating and restoring the reliability and capacity of MRT-3. This year, we will make significant improvements to MRT-3, and that is our commitment to the Filipino commuters,” ani DOTr OIC Undersecretary for Railways TJ Batan.

Una nang ipinahayag ng DOTr na kukunin nitong muli ang serbisyo ng Sumitomo Corporation at technical partner nito na Mitsubishi Heavy Industries bilang maintenance at rehabilitation service provider ng MRT-3 na nagdisenyo, bumuo at nag-maintain ng MRT-3 sa unang 12 taon ng operasyon nito. Ito ay kabilang sa four-point strategy na ipinapatupad ng ahensya dahil sa walang-tigil na pagpalya ng MRT-3.


Una nang itinigil ng DOTr ang maintenance service contract ng Busan Universal Rail Inc. (BURI) noong Nobyembre 6 nang nakaraang taon dahil sa “non-performance of its obligations under the contract.” 

Japan dismayado sa ‘comfort woman’ statue sa Maynila


      Dumalaw sa MalacaƱang si Japanese Internal Affairs and Communications 
        Minister Seiko Noda kay Pangulong Rodrigo Duterte bilang courtesy call.
       (Kuha ni Toto Lozano/Presidential Photo)
Nagpahayag ng pagkadismaya si Japanese Internal Affairs and Communications Minister Seiko Noda sa itinayong comfort woman statue sa Roxas Boulevard sa Maynila sa kanilang paghaharap ni Pangulong Rodrigo Duterte kamakailan.

Nag-courtesy call si Noda kay Duterte sa MalacaƱang noong Enero 9.

Ayon sa ulat ng Kyodo, sinabi ni Noda sa Pangulo na, “It’s regrettable for this kind of statue to suddenly appear.”

Hindi naman nagbigay ng komento rito ang Pangulo base sa ulat.

Matatandaang pinangunahan ng National Historical Commission of the Philippines ang unveiling ng dalawang metrong bronze statue ng isang nakapiring na babae noong Disyembre 8. Itinayo ito bilang alaala ng mga kababaihang Pilipino na sapilitang pinagtrabaho sa mga military brothels noong panahon ng Hapon.

Samantala, nagbabala naman si Foreign Affairs Secretary Alan Peter Cayetano na nakataya ang “long-term” na relasyon ng Japan at Pilipinas dito.

“You can’t strengthen your relationship long term if you keep bringing up things that you think are settled,” aniya.

Sinabi ng kalihim na kabilang ang isyu ng comfort women sa 1956 Reparations Agreement sa pagitan ng Japan at Pilipinas kung saan magbabayad ang una ng $550 milyon sa huli.

Public apology at just compensation naman ang sigaw ng mga comfort women.


Tinatayang humigit-kumulang sa 1,000 kababaihang Pilipino ang nagsilbi bilang comfort women noong panahon ng Hapon.

Martes, Enero 30, 2018

11 Japanese sa Pilipinas kabilang sa mga dineport ng BI

Nasa 11 Japanese ang ipinatapon palabas ng Pilipinas ng Bureau of Immigration (BI) noong 2017, pang-anim sa listahan ng mga deportees.

Ayon sa BI, ang mga Hapon ay pinalayas alinsunod sa ipinalabas na summary deportation ng BI board of commissioners kung saan sila ay kabilang sa mga napatunayang nagkasala sa paggawa ng mga gawain na nakaapekto sa pambansang interes at kung saan ay nagdulot ng panganib sa kaligtasan ng publiko.

Umabot sa 1,508 na dayuhan ang na-deport dahil sa paglabag sa batas ng imigrasyon ng Pilipinas.

Ayon kay Immigration Commissioner Jaime Morente, mas mataas ito kumpara sa 400 na dayuhan na napaalis sa bansa noong 2016.

Nanguna sa listahan ang mga Chinese nationals na may 1,248, sinundan ito ng Koreans sa 115, Indians sa 33, Amerikano sa 29 at Vietnamese na may bilang na 13.
           

Mula sa kabuuang bilang, 232 deportees ang pinaghahanap sa kanilang bansa dahil sa krimen na kanilang ginawa habang ang ibang deportees naman ay napatunayang nag-overstay at nagtrabaho ng walang kaukulang permiso. 

Hotel Okura ng Japan magbubukas sa Maynila ngayong taon

Ni Florenda Corpuz

Nakatakdang buksan ng Hotel Okura Co., Ltd. ng Japan ang kauna-unahan nitong luxury hotel sa Maynila ngayong 2018.

Ayon sa kumpanya, pumasok ito sa isang kasunduan kasama ang Travellers International Hotel Group Inc. (TIHGI) para pamahalaan ang Hotel Okura Manila.

Matatagpuan malapit sa Ninoy Aquino International Airport (NAIA), ang 191-room Hotel Okura Manila ay itatayo sa loob ng compound ng integrated resort na Resorts World Manila na pag-aari ng TIHGI. Bilang gateway sa Makati City, ang financial district ng bansa, ang hotel ay mag-aalok ng madaling access patungo sa mga business and leisure center ng Maynila.

Ang Hotel Okura Manila ay magiging isang state-of-the-art resort destination na makikilala ang Okura-style hospitality. Mag-aalok ito ng maraming dining options kabilang ang tradisyonal na Japanese at Spanish restaurants, all-day dining, at bar. Ipinagmamalaki rin ng kumpanya ang itatayong maluluwang na mga kwarto rito pati na rin pool at fitness facility.

“As Hotel Okura’s first hotel to open in the Philippines, we will leverage the group’s expertise in traditional Japanese hospitality to make Hotel Okura Manila a much-beloved hotel among both local and foreign visitors,” ani Toshihiro Ogita, ang presidente ng Hotel Okura Co., Ltd.


“For the past five years, the Philippines has experienced high economic growth surpassing 6% per annum, and its tourism market is expected to achieve mid- to long-term growth,” dagdag pa niya.